Helaas vlamt de ontsteking nu weer op en is ook de zwelling weer terug. De tandarts zou opnieuw de kanalen kunnen openen, zodat de door de ontsteking verhoogde druk kan ontsnappen en de kanalen tevens weer ontsmet kunnen worden. In sommige gevallen zal ook antibiotica voorgeschreven kunnen worden.

Soms kan de zwelling ook gevuld zijn met pus, wat op een abces wijst. Door de pus naar buiten te laten ontsnappen (draineren) via de wortelpunt en het wortelkanaal of door het maken van een sneetje (en drain) in het tandvlees, kunnen de (pijn)klachten ook snel verminderen.

Er bevinden zich een aantal holtes in het hoofdgebied. De bekendste is waarschijnlijk de voorhoofdsholte, maar ook in de bovenkaak bevindt zich links en rechts een holte, nl. de kaakbijholte (sinus maxillaris). Deze holte is bekleed met slijmvlies en staat in verbinding met de neusholte. De kaakbijholte ligt boven de wortels van de (kleine) kiezen in de bovenkaak en begint ongeveer onder het jukbeen.

Er is sprake van een kaakbijholte ontsteking (sinusitis) als het slijmvlies van deze holte ontstoken raakt, meestal ontstaat dit uit een verkoudheid. De wortelpunten en de zenuwen die de kiezen van gevoel voorzien bevinden zich vlak onder de kaakbijholte.
Bij een ontsteking van de kaakbijholte kunnen ook de kiezen gevoeliger worden, dit gebeurt mn. als de kies verder wordt ingedrukt (kauwkrachten), maar gevoeligheid bij koude en warmte komt ook voor.

Kaakbijholte ontsteking voortkomend uit verkoudheid treedt meestal zowel links als rechts op. Een ontsteking aan de wortelpunt van een kies kan echter ook het slijmvlies van een bijholte infecteren en zodoende een bijholte ontsteking veroorzaken.

De behandelduur van een wortelkanaalbehandeling kan uiteenlopen. Een kies met vier kanalen zal veel meer tijd kosten dan een voortand met 1 kanaal, tevens kunnen complicerende factoren als o.a. nauwe en/of kromme kanalen de behandeling langer maken.

Mogelijk is bij u ook alleen maar de wortelkanaalbehandeling gestart. De tandarts heeft een opening naar de kanalen gemaakt en de zenuw m.b.v. vijltjes verwijderd, de kanalen gespoeld en de tand/kies met een tijdelijke vulling afgesloten. De wortelkanaalbehandeling zal dan op een later tijdstip worden afgemaakt; deze zitting zal waarschijnlijk ook meer tijd in beslag nemen.

Een patiënt die zich met een ontstoken zenuw meldt bij een tandarts, zal vaak tussen de bestaande afspraken gepland moeten worden, de beschikbare tijd is dan waarschijnlijk beperkt. Daarom wordt in eerste instantie alleen de ontstoken zenuw verwijderd, zodat de pijn voor de patiënt zal verminderen en de kanaalbehandeling op een later tijdstip definitief afgemaakt kan worden.

Er kunnen natuurlijk meer factoren een rol spelen waarom een kanaalbehandeling niet in 1 zitting wordt afgemaakt, o.a: moeilijk toegankelijke kanalen, het niet droog krijgen van de kanalen, aanwezige (actieve) ontsteking rond de wortelpunt.

Voordat de eerste tekenen van herstel van het bot rond de wortelpunten te zien is op een röntgenfoto zal over het algemeen minstens zes maanden gewacht moeten worden. Het kan zelfs enkele jaren duren voordat een volledig herstel te zien is op de röntgenfoto.
De mogelijk aanwezige klachten verdwijnen gelukkig veel sneller, over het algemeen binnen enkele weken.

Dat is een tandarts die zich gespecialiseerd heeft op het gebied van wortelkanaalbehandelingen. Over het algemeen heeft deze tandarts hiervoor een drie jarige post-doctorale opleiding gevolgd aan de universiteit.

Een endodontologische behandeling of kortweg endo is vaktaal voor een wortelkanaalbehandeling.

Bij de start van de kanaalbehandeling wordt het levende deel (pulpa) verwijderd, dit wordt door veel mensen de tand/kies 'doodmaken' genoemd.
Het is echter ook mogelijk dat de zenuw zelf afsterft, bijvoorbeeld door tandbederf of een diepe vulling of een klap/ongeval, dit kan jaren onopgemerkt blijven.
Over het algemeen zal de tand/kies kunnen verkleuren en zal er een ontsteking aan de wortelpunt ontstaan.

Een afgebroken vijl tijdens een wortelkanaalbehandeling is helaas een vaker voorkomende complicatie. Met de vijltjes worden de kanalen breder gemaakt zodat deze goed gespoeld (ontsmet) en gevuld kunnen worden. Hoe krommer en hoe nauwer de kanalen zijn des te meer kans er bestaat dat de vijltjes kunnen breken. Tevens is de kans op breuk ook afhankelijk van o.a. het type, de ouderdom, de diameter van de vijltjes en de gebruikte kracht door de tandarts.

Mocht er een stuk van het vijltje achterblijven in het wortelkanaal dan hoeft dat geen problemen op te leveren.
De vijl zelf zal niet snel een ontstekingsreactie veroorzaken. De kans op succes is meer afhankelijk van de hoeveelheid bacterien dat zich nog in het wortelkanaal rond de vijl of onder de vijl bevinden.

Is de vijl in het begin van de behandeling al hoog in het kanaal afgebroken en bevindt er zich tevens een ontsteking aan de wortelpunt (bacterien) dan zal de prognose dubieus kunnen zijn. Maar in het omgekeerde geval van een wortelkanaalbehandeling van een vitale (niet geinfecteerde) kies, waarbij een stukje vijl onderin de wortel is blijven zitten, zal de prognose goed kunnen zijn.

Indien er toch klachten ontstaan, dan zou mogelijk een specialist in wortelkanaalbehandelingen (endodontoloog) de vijl kunnen verwijderen.

Pijnklachten zonder duidelijke oorzaak en pijnklachten die uitstralen zijn lastig te beoordelen. Het is heel moeilijk om de precieze oorzaak te diagnosticeren.

Er kunnen verschillende problemen aan ten grondslag liggen, o.a. achtergebleven bacterien in de gevulde wortelkanalen, overbelasting/dysfunctie in het kaakgewricht- en kauwstelsel, tandbederf, tandvleesaandoeningen, psycho-sociale omstandigheden en meer. Het is helemaal niet makkelijk om de afwijking, die hieraan ten grondslag ligt, op te sporen en misschien nog wel moeilijker om iemand klachtenvrij te krijgen. Hieronder een stuk tekst afkomstig uit het Nederlandse Tandartsen blad over een congres met als onderwerp kiespijn. De moeilijkheden voor het diagnosiceren van pijn in het hoofd-halsgebied komen hieruit goed naar voren.

Veel patiënten melden zich met een pijnklacht bij de tandarts. De oorzaak kan heel divers zijn. Vaak is het een pulpitis, veroorzaakt door een ontstoken pulpa (=zenuw). Maar de oorzaak kan ook veel complexer zijn en niet op het odontogene (=tanden/kiezen) vlak liggen. Het komende NVT-congres stelt 'kiespijn' aan de orde. Volgens mede-organisatoren kaakchirurg dr. Ruud Bos en tandarts Jan 't Hooft is er een interessant en concreet programma te verwachten.
Voor het onderwerp 'pijn' is er de laatste jaren steeds meer aandacht in de medische wereld. Voor onbegrepen - meestal chronische - pijn hebben veel ziekenhuizen multidisciplinaire pijnteams samengesteld, veeal onder leiding van een anaesthesioloog. Binnen de tandheelkunde is ook er een groeiende aandacht voor pijn. Dr. Bos wordt als chef de clinique van de afdeling Mondziekten, Kaakchirurgie en Bijzondere Tandheelkunde van het Academisch Ziekenhuis in Groningen vaak geconfronteerd met pijnklachten, die niet altijd even duidelijk zijn. 'Er melden zich hier patiënten, die met pijnklachten zijn doorverwezen door de huistandarts, omdat deze de oorzaak van de pijn niet kon vinden. Kiespijn kan je op het verkeerde been zetten. Pijn die zich manifesteert als kiespijn, kan namelijk ook een niet odontogene oorzaak hebben. Zo kan kiespijn een uiting zijn van een onderliggend defect in een ander orgaansysteem.
Pijn kan derhalve verwarrend werken volgens tandarts 't Hooft. 'Er zijn twee valkuilen, waar je als tandarts alert op moet zijn. Een ingewikkelde pijnklacht kan verwijzen naar een ordinaire kiespijn, terwijl een ogenschijnlijk lichte pijnklacht een veel ernstiger oorzaak kan hebben.' Het is daarom van belang dat een tandarts een systematische anamnese afneemt bij een patiënt....

Ingebrand
Er is bewust voor gekozen om het psychologische aspect van pijn ruim aan de orde te laten komen. Volgens dr. Bos speelt de psyche een belangrijke rol bij pijnklachten. 'Soms is pijn niet somatisch van aard, maar is het een uiting van psychologische of psychiatrische problemen. Met name bij chronische pijn kan dit het geval zijn.' Chronische pijn is pijn die langer dan zes maanden duurt en waarvoor geen duidelijk somatisch substraat gevonden is.
Volgens Bos en 't Hooft blijkt ook steeds meer uit onderzoek dat pijn die langere tijd aanwezig is kan ontaarden in chronische pijn, omdat het als het ware ingebrand wordt in de hersenen. Hierdoor komt deze pijn los te staan van de oorzaak. De patiënten reageren vervolgens niet meer op therapieën en blijven een bepaalde pijn houden, wat de tandarts ook doet. Om dit te voorkomen is het van groot belang dat de tandarts snel de oorzaak van de pijn vaststelt. 'T Hooft: 'Toch moet een tandarts er voor waken dat hij of zij niet overhaast ingrijpt door bijvoorbeeld een wortelkanaalbehandeling te starten of een element te extraheren. Het is belangrijker dat eerst een goede anamnese wordt afgenomen en een gedegen klinisch plaatsvindt, waarin stap voor stap de klachten in kaart worden gebracht. Daarna kan behandeling of een goed onderbouwde doorverwijzing volgen. ' Voor veel tandartsen is dat niet altijd makkelijk, omdat ze doeners zijn en de patiënt graag willen helpen.